Van Eenzaamheid naar Verbinding: Wetenschappelijke Inzichten en Praktische Tips

Het gevoel erbij te horen is een basisbehoefte van de mens. Daarom vindt dezer dagen de #weektegeneenzaamheid plaats. Om meer aandacht te vragen voor de toegenomen eenzaamheid, vooral onder ouderen. Eenzaamheid is niet alleen maar een gevoel, maar levert ook gezondheidsrisico’s op. Zelfs even groot als roken of obesitas.

Kunnen we iets leren van de wetenschap? Afgelopen jaar vielen me in ieder geval deze twee publicaties op, met praktische tips:

1. Sociale fitness (Waldinger 2023)

In zijn boek The Good Life benadrukt Robert Waldinger het belang van sterke relaties om eenzaamheid te bestrijden en een gelukkig leven te leiden. Zo introduceert hij het concept van Sociale Fitness: net zoals fysieke fitness, gaat sociale fitness niet vanzelf. Alle relaties hebben tijd en aandacht nodig om te blijven bloeien. Hier zijn enkele van zijn aanbevelingen:

Doe mee aan lokale activiteiten: Deelname aan clubs, vrijwilligerswerk of andere activiteiten in de buurt kan helpen om nieuwe mensen te ontmoeten en je sociale netwerk uit te breiden. ¹
Investeer in relaties: Besteed tijd en moeite aan het opbouwen en onderhouden van betekenisvolle relaties met familie, vrienden en de gemeenschap.
Wees aanwezig: Actief luisteren en doorvragen helpen om beter contact te maken.
Wees open: Het delen van je gevoelens en ervaringen kan helpen om een diepere band met anderen te vormen.

2. Sociaal netwerk (Lancet 2023)

In het algemeen bouw tot je 30ste jaar je vriendenkring op, aldus het English Longitudinal Study of Aging (ELSA) onderzoek in The Lancet (juli 2023). Deze kring blijft dan een tijdlang stabiel om daarna langzaam te krimpen. Vooral op latere leeftijd. Dit is jammer, want juist na pensioen heb je een sociaal netwerk nodig voor dagelijkse steun en gezelligheid. Eenzaamheid is ongezond. Daarom is het belangrijk om expliciet aandacht te schenken aan je contacten, zowel aan oude als nieuwe.

Een sociaal netwerk bestaat gemiddeld uit 125 personen en drie lagen:

De eerste laag: bestaat uit twee á vijf ‘intimi’ die je altijd om advies en steun kan vragen. Met deze mensen voel je je het meest verbonden.
De tweede laag: de ‘sympathiegroep’ bestaat uit 12-20 dierbare vrienden en verwanten. Het zou een schok voor je zijn als ze er niet meer zouden zijn.
De derde laag: bestaat uit kennissen van je (vrijwilligers)werk, vereniging, kerk buurt, ongeveer 30-50 personen. Je treft hen op locatie, of gaat er wel eens langs.

Let op: zoals vermeld gaat het hier om een gemiddelde. De een floreert in een grote groep, de ander in een kleine; allebei prima. Van belang is dat je ook op hogere leeftijd een sterk sociaal netwerk blijft houden ter voorkoming van eenzaamheid.

Tenslotte, houd je sociale kring spannend, blijf ‘verversen’ en nieuwe contacten maken. Niet alleen met personen van eigen leeftijd, maar ook ouderen en vooral ook jongeren. Zodat je betrokken blijft bij mensen in andere levensfasen en met andere perspectieven (Levitin, 2020).

Zie www.secondfuture.nl/handboek “Dit-ga-ik-doen-na-pensioen voor praktische tools om je sociale fitness te onderhouden. Free download!