bernadette
Mensen handelen onbewust op automatische piloot
“Eigenlijk denk ik nooit ergens over na”. Aldus reageerde een alerte deelnemer onverwacht bij bespreking van het baanbrekende boek ‘Thinking, fast and slow’ van Daniel Kahneman, tijdens mijn workshop Healthy Aging. Kahneman, psycholoog en Nobelprijswinaar, is afgelopen week overleden op 90-jarige leeftijd. Grensverleggend was zijn onderzoek naar de irrationele mens. Mensen handelen namelijk vaak op de ‘automatische piloot’. Hij noemde dit ‘systeem 1‘: het onbewuste brein: Het onbewuste systeem laat je auto rijden, koffie drinken. Maar laat je ook automatisch denken en praten. Moeiteloos en snel. Bovendien beslist het vaak. Niet op basis van ratio en objectieve afweging. Nee, op basis van emotie.
Zo zouden rechters na de lunch milder oordelen, aldus zijn onderzoek. Waarschijnlijk heeft dat te maken met de menselijke neiging om bij het nemen van beslissingen vaker voor makkelijke opties te gaan, naarmate we meer vermoeid raken. Een ander voorbeeld is de aankoop van een huis dat aan alle criteria voldoet. Maar die je toch afwijst op ‘buikgevoel’.
Fast system 1 en slow system 2
Naast Systeem 1 onderscheidde Kahneman Systeem 2. Dit gebruiken we zelden, omdat die meer inspanning vraagt en we een ingebouwde luiheid hebben om hem aan het werk te zetten. En als we toch systeem 2 gebruiken leidt dat er vaak toe dat we eerdere meningen moeten herzien. Dat wat eerst zo simpel en eenvoudig leek, blijkt dan veel ingewikkelder. Bovendien is vergissen nooit leuk. In praktijk gebruiken we ‘systeem 2’ maar in 1% van onze besluiten! Zoals bij de aankoop van een huis. Kortom, ons brein gaat dus vaak met ons aan de haal!
Zo is een veel geciteerde doordenkertje van Kahneman de slaghout en bal die samen 1,10 kosten; en de slagbal kost een euro meer dan de bal. Hoeveel kost de bal? De meesten denken 10 cent.
Onbewust stimuleren van gezond gedrag
Wat heeft Kahneman te maken met Healthy Aging? Ik kwam zijn naam weer tegen in de leerzame MOOC ‘Gezond ouder worden in zes stappen’ (Leyden Academy, 2018). Deze cursus gaat onder meer over onze problematische welvaartsziekten zoals hart- en vaatziekten. Deze zijn een gevolg van ongezonde leefstijl met teweinig beweging en ongezonde voeding. Hoe los je dit op? Niet met diëten, want die werken toch niet! (Ja, deze cursus komt met een radicaal andere visie!) Maar door de omgeving het werk te laten doen: namelijk via kleine, rationele aanpassingen in onze dagelijkse leven. In huis, op het werk, school of in de buurt. Hierdoor worden keuzes simpel en ‘geautomatiseerd’. Waarmee je een levensstijl kunt creëren die onbewust gezond gedrag stimuleert. Zoals het inbouwen van beweging en voeding in je dagelijkse patroon’. Voorbeelden zijn:
- fietsen naar je werk, station of sport.
- kopen en koken van gezonde voeding als je niet te moe bent of vol eetlust.
Het goede nieuws verder is dat er steeds meer maatschappelijke initiatieven zijn die gezonde leefstijl stimuleren.
‘Zomerstraten’ Brussel, verkeersvrij in vakantietijd
Ken je bijvoorbeeld de Zomerstraten al in Brussel? Tijdens de zomervakantie is de straat verkeersvrij. De kinderen kunnen wekenlang veilig buiten spelen en bewoners drinken gezellig koffie met elkaar. Tevens geweldig voor de sociale cohesie tussen alle generaties! Verder heeft ook Berlijn al plannen voor Zomerstraten.
Natuurlijk komt een gezonde omgeving niet vanzelf en kost veel rationele (!) voorbereiding. Maar door kleine stapjes te maken, kun je een gezonde omgeving ontwikkelen, zowel privé als elders.
Tenslotte, wat is het antwoord op Kahnemans doordenker? Vijf cent, want als de bal tien cent kost, klopt de som niet.
Wie de illusie heeft zelf rationeel te oordelen, wordt waarschijnlijk teleurgesteld in zichzelf bij het lezen van Thinking, Fast and Slow!
https://en.wikipedia.org/wiki/Thinking,_Fast_and_Slow
https://fd.nl/economie/1512103/pionier-en-nobelprijswinnaar-kahneman-overleden
https://www.green-zones.eu/nl/blog-news/berlijn-autovrije-zomerstraten-komen-eraan
https://www.hln.be/brussel/picardstraat-deze-week-omgevormd-tot-zomerstraat~a8d19834/
Stumbling upon this website was such a delightful find. The layout is clean and inviting, making it a pleasure to explore the terrific content. I’m incredibly impressed by the level of effort and passion that clearly goes into maintaining such a valuable online space.
I sincerely enjoyed what you’ve accomplished here. The sketch is fashionable, your written content chic, yet you appear to have developed some apprehension regarding what you aim to offer thereafter. Certainly, I shall return more frequently, just as I have been doing almost constantly, should you uphold this upswing.